De wortels van Willibrord

with Geen reacties

Door: Ben Lamoree, december 2015

Voor het vijfde jaar lopen we in 2016 de pelgrimstocht door het aartsbisdom Utrecht die is vernoemd naar de Engelse monnik en missionaris Willibrord. Die kwam in het jaar 690 met elf andere monniken vanuit Ierland naar ‘Frisia’, zoals Nederland toen werd genoemd. Willibrord is uitgegroeid tot de persoon met wie de kerstening van de heidense Friezen, en dus van Nederland, werd en wordt geassocieerd. We weten dat Willibrord afkomstig is uit het toenmalige koninkrijk Northumbria, het huidige graafschap met die naam. Zijn vader was recent tot het Christendom bekeerd toen hij de kleine Willibrord al op jonge leeftijd, zo rond het jaar 665, aan de abdij van Ripon toevertrouwde om te worden opgeleid. Northumbria was enkele decennia eerder door koning Oswald tot het Christendom gebracht. Oswalds verhaal is bijzonder: hij werd koning na eerst verbannen te zijn en in Iona tot het Christendom bekeerd. Na zijn terugkeer en verovering van de troon van zijn vader bracht hij de monniken uit Iona naar Northumbria. St. Aidan uit Iona stichtte een klooster op het eiland Lindisfarne, dat sindsdien Holy Island wordt genoemd.

In de zomer van 2015 liepen mijn echtgenote en ik het St. Oswald Path van Holy Island naar Heavenfield in de omgeving van het stadje Hexham. Een achtdaagse pelgrimswandeling, modern georganiseerd met een wandelreisburo en inclusief B&B en bagagevervoer. De tocht begon al direct spectaculair: zoals de pelgrimstraditie voorschrijft liepen we blootvoets tijdens eb van het eiland naar het vasteland, een wandeling van een uur. Zand, modder en schelpen, en de echo’s van vele eeuwen van pelgrimsvoetstappen vergezelden ons.

De volgende dagen brachten ons langs vele heilige plekken van het Keltische Christendom: St. Cuthbert’s Cave waar de monniken van Holy Island naartoe vluchtten tijdens de aanvallen van de Vikingen met medeneming van St. Cuthbert’s relieken, Bamburgh Castle waar de familie van Oswald zijn zetel had, en natuurlijk Heavenfield waar Oswald met een aan God opgedragen veldslag zijn rechtmatige troon veroverde. Tijdens de wandelretraite in Northumbria in juni 2016 zullen we een aantal van deze plaatsen bezoeken.

Een achtdaagse pelgrimstocht is ook een goede gelegenheid om wat te lezen en studeren en zo las ik een lang artikel over de kerkelijke politiek van de tweede helft van de zevende eeuw, toen er een strijd gaande was tussen de richting van de Keltische spiritualiteit en bijbehorende gebruiken en kalender, en die van Rome. Het interessante van Willibrord is dat hij enerzijds afkomstig is uit de Keltische traditie van Northumbria, opgroeide in het klooster van Wilfrid in Ripon die een sterk pleitbezorger was van de Romeinse lijn, doorstudeerde in Ierland waar de Keltische traditie sterk was en tijdens zijn missie naar Nederland definitief koos voor de Romeinse lijn en zich bij de Paus vervoegde, die hem prompt tot eerste aartsbisschop van de Friezen benoemde en zijn zetel vaststelde in Utrecht, waar het aartsbisdom tot op heden is gevestigd.

De echo’s van deze kerkpolitieke strijd zijn reeds lang weggeëbt in de golfslag van de eeuwen. Wat blijft is een levende Keltische spiritualiteit, bijvoorbeeld bij de Northumbria Community, een zustergemeenschap van De Spil. Een spiritualiteit met speciale aandacht voor de natuur en Gods aanwezigheid. Onze pelgrimstocht bracht ons daarmee in verbinding en we hopen die in 2016 met meer pelgrims te beleven.

WP_20150806_010

WP_20150730_020